SANAYİ VE ELBİSTAN

Sanayinin Sözlük Anlamı : Ham maddeler işlemek, enerji kaynaklarını yaratmak için kullanılan yöntemlerin ve araçların bütünü, endüstri demektir.



Sanayi Nedir

Hammaddelerin veya yarı işlenmiş maddelerin kullanıma hazır hale getirilmesine sanayi denir. Sanayi ülkelerin gelişmesinde önemli bir aşamadır. Çünkü gelişmiş ülkeler zenginliklerinin önemli bir kısmını sanayileşme ile sağlamışlardır.


Sanayi 18. yüzyılın İkinci yarısından önce İngiltere‘de daha sonra Batı Avrupa ülkeleri ve ABD’de gelişmiştir. Sanayinin gelişmesiyle el emeğinin yerini seri üretim yapan makineler almış, kısa zamanda mal üretilmiştir. Üretilen bu malların pazarlanması yeni bir zenginleşme süreci başlatmıştır. Günümüzde sanayi, ülkelerin ekonomisini yönlendiren başlıca sektör haline gelmiştir. Sanayi ülkelerinin doğal kaynaklarının değerlendirilmesi, çok sayıda insana iş imkanı sağlaması, üretim kapalı mekanlarda yapıldığı için iklim şartlarından etkilenmemesi, üretilen ürünlerin uzun ömürlü olması ve pazarlamaya yönelik olması nedeniyle önemli imkanlar sunmaktadır. Bir yerde sanayi tesislerinin kurulup gelişmesi çeşitli koşullara bağlıdır.

Sanayinin Gelişmesinden Etkili Olan Faktörler

Bunların başlıcaları şunlardır:

1. Sermaye

Sanayi tesislerinin yapımı, makine ve teçhizat alımı, işlenecek hammaddenin alımı ve işçilere ücretlerin ödenmesi gibi bir çok alanda sermayeye ihtiyaç duyulmaktadır. Cumhuriyetin ilk yıllarında özel sektörün büyük sanayi tesislerini kuracak sermayesi olmadığı için bir çok tesis devlet tarafından kurulmuştur. Günümüzde ise özel sektör, sanayinin hemen her alanında önemli bir paya sahiptir. Ayrıca yabancı sermaye sahipleri de ülkemizde sanayinin bir çok alanına para yatırmışlardır.

2. Enerji

Hammaddenin işlenmesi için gereklidir. Ülkemiz petrol, doğal gaz gibi bazı enerji kaynaklarını ithalat yoluyla sağladığından önemli miktarda döviz çıktısına neden olmakta, bu durum sanayileşme hızını azaltmaktadır. Linyit yataklarımız zengin olmakla birlikte kalori değeri düşük olduğundan daha çok termik santrallerde kullanılır. Sanayide kullandığımız en önemli kaynak elektrik enerjisidir. Ülkemiz hidroelektrik enerji potansiyeli yüksek bir ülkedir. Ancak şu an için bu kaynağın iyi bir şekilde değerlendirildiği söylenemez. Enerji tüketiminin fazla olması sanayinin gelişmiş olduğunun göstergesidir.

3. Hammadde

Sanayinin temel kuruluş şartı olan hammadde bakımından, ülkemiz büyük avantajlara sahiptir. Hammaddeler veya onlardan işlenmiş maddelerin fazlası ihraç edilerek, yurdumuza döviz kazandırılmaktadır. Hammaddeleri tarımsal, hayvansal ve madensel hammaddeler diye gruplandırılabilir. Hammadde kaynakları ile sanayi tesislerinin birbirine yakın olması verimlilik açısından önemlidir.

Elbistan ilçesi ,çoğunlukla tarım ve tarıma dayalı ticaret ile uğraşmaktadır.

Özellikle içlere doğru gidildikçe kırsal kesimlerde tarımın büyük bir geçim kaynağı olduğunu görebiliriz.

Sanayisinin ise pek geliştiği söylenemez .

  Sanayi kapsamında Termik Santraller ve Şeker Fabrikası bulunmaktadır. Sanayisinin gelişmesi için çeşitli çalışmalar   yapılmakta olup, yakın gelecekte OSB kurulmuştur.

Ve bu çalışmalar sonunda en yakın zaman da geniş bir sanayiye ulaşacaktır.


Elbistan da her ne kadar sanayi de çok gelişmemiş desekte  , Elbistan da bulunan Afşin-Elbistan termik santralleri , Türkiye’nin elektik enerjisinin üretimi konusunda büyük bir öneme sahiptir. Ve şu anda mevcut olan iki santral toplam 17 milyar kwh elektrik üretimi yapmaktadır. Bu anlamda Elbistan , Türkiye’nin elektrik enerjisi üretimine büyük bir katkıda bulunmaktadır.Diğer bir sanayi kolu ise şeker fabrikası demiştik. Elbistan Şeker Fabrikası , Akdeniz bölgesinin en büyük şeker fabrikasıdır ve çevre iller , ilçeler ve ovalarda yetiştirilen ve Elbistan’ a getirilen şeker pancarlarını işlemektedir. Bu anlamda çevre illerle ilişkileri koyulaşmış ve gelişme konusunda büyük bir adım olmuştur.


Aşağıdaki bazı örnekler bunu göstermektedir:

- Linyit yataklarının olduğu Yatağan, Soma ve Elbistan’da termik santral kurulması

- Ormanlara bağlı olarak Batı Karadeniz’de kereste sanayinin gelişmesi

- Ayçiçeğine bağlı olarak Marmara’da yağ sanayinin gelişmesi


Ancak, herhangi bir ülkede, çeşitli sanayi kollarının kurulup gelişmesi, hammaddenin tamamının ülkede bulunmasını gerektirmez. Hammadde yetersiz olsa da madenlere dayanan sanayi dallarını mutlaka kurmak gerekir. Çünkü sanayi mallarının sağlayacağı kazanç, hammaddelere ödenen giderlere göre çok yüksektir.


Bugün, sanayileşmiş ülkelerden çok azı (Avustralya, Kanada ve Rusya gibi) hammaddenin çoğunu kendi ülkelerinden sağlamaktadırlar. Örneğin, Japonya, Almanya, İngiltere, Hollanda, Belçika ve daha bir çok sanayileşmiş ülke ham madde ihtiyaçlarının büyük çoğunluğunu, başka ülkelerden karşılar.

4. Ulaşım ve Pazarlama

Üretilen mallar, iç ve dış pazarlara düzenli bir biçimde sevk edilmesi gerekir. Sanayinin gelişmesinde en etkili ve en ekonomik ulaşım sistemleri denizyolu ve demiryoludur. Dolayısıyla bütün sanayileşmiş ülkelerde fabrikalar, daha çok demiryolları ile iç bölge pazarlarına bağlanmış olan, liman kentleri çevresinde toplanmıştır.


Örneğin ABD’nin batı ve doğu kıyıları, Fransa‘nın kuzey ve güney kıyıları, ingiltere’nin kıyı bölgeleri ve Belçika, Hollanda ve Almanya’nın kıyı bölgelerinde durum böyledir. Türkiye’de de İstanbul, izmit, Adana, İzmir, Bursa gibi şehirler buna örnek gösterilebilir. Bir sanayi kuruluşunun varlığını devam ettirebilmesi için ürettiği ürünleri pazarlayabileceği sürekli bir pazara ihtiyaç vardır. Pazarlamada ucuz ve kaliteli mal üretimi ile tanıtım çok önemli rol oynar.

5. İş Gücü ve Teknik Eleman

Üretimi gerçekleştirecek insan unsuru iş gücünü ifade eder. Ülkemiz iş gücü ve teknik eleman bakımından şanslıdır. İş gücü fazlalığının bir sonucu ücret düşüklüğü, maliyetin azalması ve rekabet şansının artmasıdır.

Sanayileşmesinin Sonuçları

Bir ülkenin sanayileşmesiyle birlikte aşağıdaki değişmeler görülür;

1. Sanayi ürünleri ihracatı ve hammadde ithalatı artar.

2. Dış ticaret hacmi büyür.

3. Tarımda çalışan nüfus oranı azalır, sanayide çalışan nüfus oranı artar. Tarımda gelişme olması nedeniyle üretimde azalma olmaz.

4. Ortalama yaşam düzeyi yükselir.

5. işsiz insan sayısı azalır.

6. Nitelikli İş gücü önem kazanır.

7. Kişi başına düşen milli gelir artar.

8. Şehirleşme oranı artar.